
Ayak bileği ekleminin artrozu, eklemde dejeneratif-distrofik değişikliklerin geliştiği kronik bir patolojidir. İlk önce eklem kıkırdağının incelmesi ve tahribatı meydana gelir, daha sonra eklem kapsülü, sinovyal membranın yanı sıra eklemi oluşturan kemikler, bağlar ve bitişik kaslar patolojik sürece çekilir.
Patolojinin nedenleri çok farklıdır - aşırı stresten metabolik bozukluklara kadar sıklıkla birleştirilir. Ancak bazı durumlarda ayak bileği ekleminde herhangi bir neden olmaksızın dejeneratif-distrofik değişiklikler gelişir.
Hastalık hastanın yaşam kalitesini kötüleştirir - eklemdeki ağrı ve sınırlı hareket nedeniyle normal şekilde yürüyemez.
Tedavi, kural olarak konservatiftir - kondroprotektörlerin (kıkırdak koruyucuları) ve hormonal ilaçların kullanımıyla. Ancak ilerlemiş vakalarda ameliyat gerekebilmektedir.
Genel bilgiler
Ayak bileği ekleminin artrozu rahatsız edici bir hastalıktır - eklem kıkırdağı ve ekleme bitişik dokular yavaş ama emin adımlarla tahrip edilir ve bu da hastanın sakat kalmasına neden olur.
Dikkat etmek!
Hastalık dalgalar halinde ilerler - alevlenme dönemleri remisyon dönemleriyle değişir, ancak patolojinin ilerlemesi kaçınılmazdır.

Kadınlar ve erkekler yaklaşık olarak aynı sıklıkta hastalanırlar. Erkekler spor ve ağır fiziksel efor sırasında ayak bileği eklemine daha fazla yük bindirir. Ancak kadınların istatistikleri, ayak bileği ekleminin son derece rahatsız edici ve bazen düpedüz uygunsuz ayakkabılardan, özellikle de yüksek topuklu ayakkabılardan muzdarip olması nedeniyle "eşitleşiyor".
Bu patolojiyi geliştirme şansı yaşla birlikte artar. Bu arada, son 10-20 yılda hastalık "daha genç" hale geldi - istatistiklere göre, ayak bileği ekleminin her üç artrozu vakası 46 yaşın altındaki hastalarda görülüyor.
Ayak bileği artrozunun nedenleri
Ayak bileği ekleminin artrozu birincil ve ikincil olmak üzere iki gruba ayrılır.
Patolojinin birincil formu görünürde bir sebep olmadan ortaya çıkar. Ayak bileği ekleminin sekonder artrozu oluşur:
- eklemi doğrudan etkileyen olumsuz faktörlerin etkisi altında;
- metabolik bozukluklara yol açabilecek ve dolayısıyla eklem kıkırdağında dejeneratif süreçlerin gelişmesine katkıda bulunabilecek herhangi bir patolojinin arka planına karşı.
Patolojinin ortaya çıkışında bazı etiyolojik faktörlerin rolü hala test edilmektedir.Ancak ayak bileği artrozunun ortaya çıkmasında rolü zaten kanıtlanmış olan bir grup faktör tanımlanmıştır. Bunlar:
- ayak bileği ekleminde çevre dokuların tutulumu olsun ya da olmasın büyük yaralanmalar;
- düzenli olarak alınan mikro travmalar;
- aşırı kilolu;
- ayak bileği eklemine cerrahi müdahaleler;
- eklem üzerinde aşırı fiziksel stres;
- uygunsuz ayakkabılar;
- metabolik bozukluklarla ilişkili patolojiler;
- romatizmal nitelikteki hastalıklar;
- omurganın bazı patolojik durumları;
- kalıtsal yatkınlık.
Biraz daha az sıklıkla, aşağıdaki gibi patolojiler:
- spesifik olmayan pürülan artrit;
- belirli spesifik enfeksiyonların neden olduğu artrit;
- ayak bileği ekleminin konjenital malformasyonları.
Ayak bileği eklemindeki tüm büyük yaralanmalar arasında, aşağıdaki yaralanma türleri çoğunlukla artroz gelişiminin arka planını oluşturur:
- ayak bileği kırıkları;
- talus kırıkları;
- bağların yırtılması ve yırtılması (eksik kopmalar) ve diğerleri.
Açıklanan patolojinin oluşumuna yol açan düzenli olarak alınan mikro travmalar ile, en sık gözlemlenebilen ayak bileği eklemindeki morlukları kastediyoruz:
- futbol oynarken;
- yürürken ara sıra düzenli tökezlemelerle;
- ayağın kendiliğinden bükülmesine katkıda bulunan ayak bileği ekleminin bağ aparatının zayıflığı nedeniyle vb.
Aşırı kiloluysanız, ayak bileği eklemleri statik yükü diğerlerinden daha fazla hisseder ve bu da içlerinde dejeneratif-distrofik bir sürecin gelişmesine katkıda bulunur.
Ayak bileği eklemine yapılan cerrahi müdahaleler sıklıkla ayağın doğal şeklinin bozulmasına, farklı parçaları üzerindeki yükün niteliğinin değişmesine neden olur, bu nedenle eklem kıkırdağı artan bir yük hisseder - bunun sonucunda ayak bileği ekleminin artrozu oluşur.
Tanımlanan hastalığın gelişimine katkıda bulunan eklem üzerinde aşırı fiziksel stres şu durumlarda gözlenir:
- ağır fiziksel emekle ilişkili istihdam (örneğin, yükleyiciler, hamallar);
- statik ayakta durma pozisyonunda düzenli olarak kalmak (askeri onur muhafızları, kurumların güvenlik görevlileri için);
- çok yoğun spor yapmak;
- uzun yürüyüş vb.
Önemli!
Uygun olmayan ayakkabı giymek, ayak bileği artrozunun gelişmesine katkıda bulunur, çünkü ayak üzerinde uygunsuz yüke yol açar - esas olarak ayak bileği eklemine düşer. Çoğu zaman bunlar yüksek topuklu ayakkabılardır ancak ayağın şekline uygun olmayan alçak topuklu ayakkabılar da bu tür sonuçlara yol açabilir.

Metabolik bozukluklar, ayak bileği ekleminin artrozunun oluşumunda doğrudan rol oynar - her şeyden önce, eklem kıkırdağında dejeneratif-distrofik değişikliklerin gelişmesine katkıda bulunan su-tuz metabolizmasındaki bir başarısızlıktır. Patolojinin daha sonraki gelişim döneminde, ayak bileği ekleminin diğer yapılarında, özellikle de bağlarda benzer bir değişiklik rol oynar. Doku bozuklukları nedeniyle eklemi normal pozisyonda sabitleyemezler, bu da kendine özgü bir "gevşekliğe" neden olur, eklem yapıları üzerindeki yükün dağılımı normalden farklıdır. Bu tür süreçler dejeneratif-distrofik değişikliklerin daha da gelişmesine katkıda bulunur.
Metabolik bozukluklarla ilişkili diğer hastalıklar ve durumlar arasında ayak bileği ekleminin artrozunun ortaya çıkmasında en büyük rol aşağıdakiler tarafından oynanır:
- diyabet, insülin hormonu eksikliğine bağlı olarak gelişen bir karbonhidrat metabolizması bozukluğudur;
- gut, eklemlerde üratların (ürik asit tuzları) birikmesiyle karakterize edilen bir patolojidir;
- psödogout, eklem dokularında kalsiyum pirofosfat kristallerinin (CPPC) birikmesi nedeniyle ortaya çıkan eklemlerin akut inflamatuar bir lezyonudur. Klinik belirtilere göre, patoloji gut hastalığına benzer, ancak değildir - dolayısıyla adı;
- menopoz sırasında östrojen eksikliği.
Tüm romatizmal hastalıklardan ayak bileği ekleminin artrozunun gelişmesinde en önemlileri şunlardır:
- sistemik lupus eritematozus, bağ dokusu ve türevlerinin yaygın otoimmün lezyonudur;
- romatoid artrit, küçük eklemlerin ağırlıklı olarak etkilendiği bağ dokusunun sistemik bir otoimmün hastalığıdır ve hasarları, aşındırıcı-yıkıcı bir poliartrit olarak gelişir (yani, küçük çoklu yüzeysel hasar ve eklem dokusunun tahrip edilmesiyle birlikte).
Biraz daha az sıklıkla, aşağıdaki gibi patolojiler:
- spesifik olmayan pürülan artrit - pürülan bir sürecin gelişmesiyle birlikte eklemde inflamatuar hasar;
- frengi, tüberküloz ve diğerleri gibi belirli spesifik enfeksiyonların arka planında ortaya çıkan artrit;
- ayak bileği ekleminin konjenital malformasyonları - kemik ve yumuşak doku elemanlarının (ligamentler) hipoplazisi (az gelişmişliği), eklem içi adezyonlar, bağ dokusu daralmalarının oluşumu vb.
Omurganın tüm hastalıkları ve patolojik durumları arasında ayak bileği ekleminin artrozunun gelişmesinde en önemlileri şunlardır:
- lomber omurganın osteokondrozu - kıkırdakta fonksiyonunun bozulmasına yol açan dejeneratif bozukluklar;
- intervertebral fıtık - intervertebral diskin çekirdek pulposusunun lifli halkanın yırtılmasıyla yer değiştirdiği omurganın bir patolojisi;
- omurilik yaralanmaları - morluklar, bağ aparatında hasar, omurganın farklı bölümlerindeki omurların subluksasyonları ve çıkıkları, bunların kırıkları (sıkıştırma olanlar dahil);
- omurilik yaralanmalarının sonuçları - yaralı kısmın dengesizliği, skolyoz ve kifoz (farklı düzlemlerdeki eğrilikler), omurlararası disklerde, eklemlerde ve bağlarda dejeneratif değişiklikler, omurilik kanalının deformasyonu ve daralması, omuriliğin sıkışması (sıkılması) ve diğerleri.
Bu tür patolojilerin rolü, gelişimlerine sinir uçlarının sıkışması ve bunun sonucunda ayak ve alt bacağın kas sisteminin bozulmasının eşlik etmesidir. Bu tür bozuklukların arka planında ayak bileği eklemindeki yük değişir - bu sonuçta tarif edilen hastalığa yol açar.
Ayak bileği artrozu oluşumunda kalıtsal yatkınlığın rolü oldukça dolaylıdır. Ayak bileği ekleminde artroz oluşumunu “tetikleyecek” ampirik bir genden bahsetmiyoruz. Bir kişi, ebeveynlerinden belirli bir tür kıkırdak dokusunu miras alacaktır - zayıf olabilir ve tarif edilen hastalığın oluşumuna katkıda bulunan dejeneratif-distrofik süreçlerin gelişimine daha yatkın olabilir.
Patolojinin gelişimi
Ayak bileği ekleminin eklem yüzeyleri (diğerleri gibi) normalde pürüzsüz, elastik ve yaylıdır. Pürüzsüz yüzey, birbirleri üzerinde düzgün bir şekilde kaymalarını sağlar ve elastikiyet, eklemde stres olması durumunda şok emilimini sağlar.
Eklem kıkırdağı travmatize edilirse veya dokularındaki metabolik süreçler bozulursa kıkırdak yüzeyi pürüzlü hale gelir ve elastikiyeti kaybolur. Eklem yüzeylerinin kıkırdakları artık kaymıyor, tam anlamıyla birbirine sürtünüyor. Bu, eklem kıkırdağında ikincil mekanik travmaya ve fonksiyonlarının bozulmasına yol açar.
%20ve%20sağlıklı%20bir%20eklem%20(sağda).webp)
Ayak bileği eklemi artık eskisi gibi çalışamaz. Esnekliğin azalması nedeniyle amortisman kötüleşir, bu nedenle artan yük ile uçları ayak bileği ekleminin oluşumunda rol alan alttaki kemikler tarafından da hissedilir. Sonuç olarak kemiklerde de dejeneratif-distrofik bir süreç başlar - bu durumda kemiğin kenarları deforme olur ve eklem bölgesinin kenarları büyür (telafi edici bir mekanizma tetiklenir - vücut bu şekilde eklem dokularının dejenerasyonuyla baş etmeye çalışır).
Ayak bileği eklemindeki ikincil travma ve mekanik süreçlerin işleyişi sırasında (fleksiyon ve ekstansiyon) bozulması, yalnızca eklem kıkırdağının ve alttaki kemiklerin değil, aynı zamanda eklemi çevreleyen yumuşak dokuların da zarar görmesine neden olur. İçlerinde aşağıdaki süreçler meydana gelir:
- kapsül ve sinoviyal membran kalınlaşır;
- Eklemin işleyişinde yer alan bağlarda ve kaslarda fibrozis odakları oluşur.

Açıklanan tüm işlemler nedeniyle ayak bileği eklemi sonuçta dayanıklılığını kaybeder, hareketlere katılma yeteneği bozulur ve giderek daha kötü yüklere dayanabilir. Bunun sonucunda instabilite ve eklem sertliği ortaya çıkar. İlerlemiş vakalarda eklem yüzeyleri tam anlamıyla tahrip olur, kemikler birbirine doğrudan temas eder, bu da eklem içindeki hareketleri tamamen imkansız hale getirir, kişi ayağa bile yaslanamaz.
Bazen dejeneratif-distrofik bozukluklara inflamatuar bir süreç de katılabilir, ancak bu durumda ikincil niteliktedir.
Ayak bileği artrozu belirtileri
Ayak bileği artrozunun ilk belirtileri şunlardır:
- aynı yükler altında hızlı yorulması (yürüme, atlama vb.);
- Önemli egzersiz sonrası ifade edilemeyen ağrı.
Artrozun sürekli ilerlemesi nedeniyle ağrı giderek yoğunlaşır ve geceleri ortaya çıkar. Ayak bileği ekleminin artrozu olan ağrı sendromu bazı özelliklerle karakterize edilir:
- sözde başlangıç ağrısının varlığı - ağrı, hasta dinlenme halinden sonra hareket etmeye başlar başlamaz ortaya çıkar ve hareket ederken kaybolur;
- eklem içinde hareket ederken çatlamanın yanı sıra gıcırtı ve tıklama meydana gelebilir;
- Gece ağrıları çoğunlukla sabahları ortaya çıkar.

Daha fazla ilerleme ile aşağıdaki belirtiler gelişir:
- görünür eklem deformasyonunun oluşumu;
- azalmış hareket aralığı;
- yumuşak dokuların şişmesi ve cildin kızarıklığı;
- bağ burkulmalarına ve hatta yırtılmalara neden olan eklem dengesizliği;
- hareketlerin sertliği ve kısıtlanması - ağrının arka planında ve eklem kıkırdağının artık kaymaması, birbirine sürtünmesi nedeniyle meydana gelir.
Dikkat etmek!
Daha sonraki aşamalarda ayak bileği eklemindeki şekil bozukluğu şiddetli hale gelir ve hatta alt bacak bükülerek X veya O şeklini alabilir.
Yükler aynı hacimde tutulursa ve herhangi bir terapötik işlem yapılmazsa, daha sonraki aşamalarda hasta ayağa yaslanamaz, eklemdeki hareketler keskin bir şekilde sınırlanır, hasta bastonla ve hatta koltuk değnekleriyle yürümeye zorlanır - ayak bileği eklemindeki ağrı sendromu ve belirgin hareket kısıtlaması, onu daha önce olduğu gibi "kullanmaya" izin vermez.
Ayak bileği artrozu tanısı
Sadece hasta şikayetlerine dayanarak doğru tanı koymak zor olduğundan ek tanı yöntemlerine ihtiyaç duyulacaktır.
Fizik muayene verileri patolojinin ilerleme derecesine bağlıdır:
- muayene üzerine - ilk aşamalarda eklem değişmez, ancak hastalık ilerledikçe deforme olur;
- palpasyon sırasında (palpasyon) - pasif bir durumda eklem orta derecede ağrılıdır, ilk aşamalarda pasif hareketler orta derecede sınırlıdır, hastalık ilerledikçe hasta, ayak bileği eklemindeki hareket aralığını kontrol etmek istediğinde bilinçsizce ayağını doktorun ellerinden ağrıdan çeker.
Ayak bileği ekleminin artrozunun tanısında kullanılan enstrümantal araştırma yöntemleri şunlardır:
- radyografi - artroz ile eklem boşluğunun daralması, eklem yüzeylerinin kenarlarının çoğalması ortaya çıkar, ilerlemeyle birlikte kistler ve kemik dokusunun sklerozu not edilir;
- bilgisayarlı tomografi (BT) – karmaşık vakalarda kıkırdak ve kemiklerin durumunu değerlendirmenizi sağlar;
- manyetik rezonans görüntüleme (MRI) – eklemin yumuşak dokularının durumunu değerlendirmek için kullanılır.
Ayak bileği artrozunun tanısında laboratuvar araştırma yöntemleri özel bir rol oynamamaktadır. Genel bir kan testi bilgilendiricidir - ayak bileği eklemindeki dejeneratif-distrofik süreç ile inflamatuar süreç arasında ayırıcı tanıya izin verir (ikinci durumda lökosit sayısı ve ESR artacaktır).
Ayırıcı tanı
Ayak bileği ekleminin artrozunun ayırıcı tanısı çoğunlukla artriti ile gerçekleştirilir.
Komplikasyonlar
Ayak bileği ekleminin artrozunun ana komplikasyonu, patoloji ilerledikçe eklemin tamamen hareketsizleşmesine dönüşebilen kontraktür - sertliktir.
Ayak bileği artrozunun tedavisi
Ayak bileği artrozunun tedavisi çok zaman ve entegre bir yaklaşım gerektirir. Remisyon döneminde hastalar, ilgili hekimin gözlemi ile ayakta tedavi bazında tedavi edilir; alevlenme döneminde travmatoloji ve ortopedi bölümünde hastaneye kaldırılırlar.
Tanımlanan patolojinin tedavisindeki kilit noktalar şunlardır:
- eklem üzerindeki yükün düzenlenmesi;
- eklem kıkırdağının daha fazla tahribatını önlemeyi ve korumayı amaçlayan ilaç tedavisi;
- fizyoterapötik etki.
Etkilenen ayak bileği eklemindeki yükün düzenlenmesi aşağıdaki gibidir:
- optimal kilo kaybı;
- yük dozajı. Bir egzersiz terapisi kompleksi reçete edilir - egzersizler ve yük bir bütün olarak hastalığın evresine göre seçilir.
İlaç tedavisinin temeli şudur:

- kondroprotektörler, dokularındaki metabolik süreçleri iyileştirerek eklem kıkırdağının ilerleyici tahribatını önleyen ilaçlardır. Kondroprotektörler, kremler ve jeller formunda ve ayrıca eklem içi uygulama için preparatlarda kullanılır. Bu durumda sıklıkla glukozamin ve kollajen hidrolizat içeren ürünler kullanılır;
- yerel kan dolaşımını ve doku metabolizmasını iyileştiren ilaçlar - bunlar nikotinik asit ve diğerleri;
- steroidal olmayan antiinflamatuar ilaçlar - reaktif inflamasyonu ortadan kaldırmak için kullanılır. Mide mukozasını tahriş ettikleri için ya hafif ilaçlar kullanmalı ya da merhem şeklinde antiinflamatuar ilaçlar kullanmalısınız;
- merhem ve jel formunda ağrı kesiciler;
- eklem içi blokajlar - bunlar sırasında eklem içine kortikosteroidler enjekte edilir. Ablukalar yılda en fazla 4 kez yapılmalıdır.
Fizyoterapötik yöntemler kullanıldığında iyi tedavi sonuçları gözlemlenir - bunlar:
- UHF;
- manyetik terapi;
- lazer tedavisi;
- fonoforez;
- elektroforez;
- ozokerit ve parafin uygulamaları.
İleri vakalarda konservatif tedavinin etkili olmadığı durumlarda patolojinin cerrahi olarak düzeltilmesine başvurulur. Aşağıdaki yöntemler kullanılır:

- sanitasyon artroskopisi - eklem boşluğuna bir artroskop yerleştirilir, bunun yardımıyla kıkırdak artıkları ve osteofitler çıkarılır;
- ayak bileği ekleminin artrodezi - eklem yüzeylerinde önemli bir tahribat olduğunda gerçekleştirilir. Bu durumda eklem çıkarılır, ayak ve alt bacağın kemikleri "kaynaştırılır". Yöntem, hastayı ağrıdan kurtarmanıza ve ayağın destek fonksiyonunu eski haline getirmenize olanak tanır, ancak alt ekstremitenin doğal aktivitesi bozulacaktır;
- endoprotez - bu sırada tahrip edilen eklem yüzeyleri çıkarılır ve bir protez (plastik, seramik veya metal) yerleştirilir. Bu operasyon sayesinde eklemdeki hareket tam olarak sağlanır. Modern protezlerin kullanım ömrü 20-25 yıldır, hatta hassas tedaviyle daha da fazladır.
Önleme
Ayak bileği ekleminde dejeneratif-distrofik süreçlerin gelişmesini önlemek için aşağıdaki önerilere uymalısınız:
- eklem yaralanmasından kaçınmak;
- aşırı kilolardan kurtulmak;
- eklem üzerinde cerrahi müdahalelerin nazik, yetkin bir şekilde uygulanması;
- fiziksel aktivitenin dozajı;
- rahat ayakkabılar giymek;
- ayak bileği ekleminin kireçlenmesi ve buna bağlı doğumsal patolojilerin, metabolik ve romatizmal hastalıkların, omurga hastalıklarının önlenmesi, varsa zamanında tespit ve tedavi edilmesidir.
Tahmin
Ayak bileği artritinin prognozu karmaşıktır. Dejeneratif-distrofik bozukluklar "geri döndürülemez" ve eklem kıkırdağı önceki durumuna döndürülemez, ancak patolojik süreç yavaşlatılabilir ve biraz çaba gösterilerek ilerleme en aza indirilebilir. Bu, doktorların erken müdahalesini gerektirecektir. Yetkili reçeteler ayak bileği ekleminin “hizmet ömrünü” uzatmanıza olanak sağlayacaktır.













































